Diş eti kanaması ne anlama gelir, ne zaman önemsenmeli?

"Fırçalarken diş etim kanıyor" ifadesi, muayenehanede en sık duyduğumuz yakınmalardan biridir. Genellikle hemen ardından şu cümle gelir: "Bunun üzerine fırçalamayı biraz azalttım."

Oysa yapılması gereken tam tersidir.

Kanamanın asıl nedeni nedir?

Sağlıklı bir diş eti fırçalamayla kanamaz. Kanama görülüyorsa bu, diş eti dokusunda bir iltihaplanma olduğunun işaretidir; bu iltihabın kaynağı ise neredeyse istisnasız aynıdır: diş yüzeyinde ve diş eti kenarında biriken bakteriyel plak.

Plak, 24-48 saat içinde sertleşerek diş taşına dönüşür. Diş taşı artık fırçayla temizlenemez ve altında bakterilerin rahatça barınacağı pürüzlü bir yüzey oluşturur. Vücut bu bakteri birikimine iltihaplanmayla yanıt verir: kan damarları genişler, doku kızarır ve en ufak bir temasla bile kanama başlar.

Fırçalamayı azaltmak neden durumu kötüleştirir?

Çünkü kanamaya yol açan şey fırça değil, plaktır. Fırçalamanın azaltılması plak miktarını artırır, iltihabı derinleştirir ve kanamayı daha da çoğaltır; bir hafta içinde tablo belirgin biçimde kötüleşir.

Doğru yaklaşım tam tersidir: yumuşak kıllı bir fırçayla, doğru teknikle düzenli fırçalamaya devam etmek ve buna diş ipi ya da ara yüz fırçasıyla ara yüz temizliğini eklemek. İltihap gerilemeye başladıkça kanama da genellikle bir-iki hafta içinde azalır.

Hangi durumlarda hekime başvurulmalı?

• Düzenli temizliğe rağmen kanama iki hafta boyunca sürüyorsa
• Diş etleri çekilmiş ve dişler daha uzun görünmeye başlamışsa
• Geçmeyen bir ağız kokusu varsa
• Dişlerde sallanma ya da aralarında yeni boşluklar fark ediliyorsa
• Diş eti fırçalama olmadan, kendiliğinden kanıyorsa
• Kan sulandırıcı bir ilaç kullanılıyorsa (bu durumda kanama farklı bir çerçevede değerlendirilir)

Bu bulgular, iltihabın diş etinden kemiğe doğru ilerlemiş olabileceğine (periodontitis) işaret eder. Kaybedilen kemik dokusu kendiliğinden geri kazanılamadığından, erken dönemde tedaviye başlamak büyük önem taşır.

Sigara: fark edilmesi güç bir risk

Sigara, diş etindeki damarları büzerek kanamayı bastırır. Bunun sonucunda sigara içen bir kişide diş eti hastalığı ilerlerken en belirgin uyarı işareti — kanama — ortadan kalkabilir. "Kanama yoksa sorun da yoktur" varsayımı bu grup için geçerli değildir; bu nedenle sigara kullananlarda kontrol aralıklarının daha sık tutulması önerilir.

Kanamaya yol açabilecek diğer etkenler

Hamilelik ve ergenlik dönemindeki hormonal değişimler diş etinin hassasiyetini artırır; aynı miktarda plak birikimi bile daha şiddetli bir iltihabi yanıta yol açabilir. Bazı ilaçlar diş etinde büyümeye neden olabilir. Kan hastalıkları ve C vitamini eksikliği ise nadir görülse de akılda tutulması gereken nedenler arasındadır.

Bu yüzden sürekli kanama, yalnızca "daha dikkatli fırçalayın" tavsiyesiyle geçiştirilecek bir bulgu değildir.

Önerilen günlük rutin

• Günde iki kez, her seferinde iki dakika, yumuşak kıllı fırça
• Günde bir kez ara yüz temizliği — fırça, diş yüzeyinin yalnızca yaklaşık yüzde 60'ına ulaşabilir
• Fırçanın üç ayda bir yenilenmesi
• Yılda en az bir kez profesyonel diş temizliği